Ra — znaczenie symbolu i tatuażu

Ra uosabia słońce, stworzenie i najwyższą władzę. To bóg, z którego wywodzi się istnienie — źródło światła, ciepła i porządku, wokół którego zorganizowany był cały egipski obraz świata.

Trzy warstwy znaczenia:

• stworzenie i władza — Ra jest praprzyczyną i królem bogów; faraonów tytułowano „synami Ra”, wywodząc ich prawo do rządzenia wprost od słońca;
• cykl życia, śmierci i odrodzenia — każdego dnia Ra rodzi się o świcie, dojrzewa w południe i umiera o zmierzchu, by nocą przejść przez świat podziemny i wzejść na nowo;
• zwycięstwo ładu nad chaosem — co noc w Duat toczy walkę z wężem Apopisem; to nie jest zwycięstwo raz na zawsze, lecz bitwa powtarzana bez końca.

Ostatni punkt jest najciekawszy filozoficznie: w egipskiej wizji porządek nie jest stanem, lecz nieustannym wysiłkiem. Słońce nie wschodzi „samo z siebie” — wschodzi, bo ktoś każdej nocy wygrał.

I od razu rozróżnienie, które mylą niemal wszyscy: „Oko Ra” to nie to samo co Oko Horusa. O tym niżej — różnica jest zasadnicza.

Ra (Re) był głównym bogiem słońca Egiptu, z ośrodkiem kultu w Heliopolis — „mieście słońca”. Przedstawiano go najczęściej jako człowieka z głową sokoła i tarczą słoneczną nad głową, często oplecioną kobrą (ureuszem).

Jego dzień to rejs: łodzią po niebie od świtu do zmierzchu, a nocą przez podziemny świat Duat, gdzie musi pokonać węża chaosu Apopisa. Ciekawostka, która spina panteon: obrońcą łodzi bywa Set — bóg chaosu, tu występujący po stronie porządku. Egipski świat nie dzielił się prosto na dobro i zło.

Warto wiedzieć, że „Ra” to w istocie zbiór bóstw scalonych przez wieki. Łączono go z innymi bogami, tworząc Amon-Ra (gdy Teby stały się stolicą) czy Ra-Horachte (Ra połączony z Horusem horyzontu). Egipska teologia nie zastępowała bogów — dodawała ich do siebie.

Słońce miało też trzy postacie dobowe: Chepri o świcie, Ra w pełni dnia, Atum o zmierzchu.

Z Ra wiąże się jeszcze jedna, znakomita opowieść: Izyda podstępem zdobyła jego tajemne imię, a wraz z nim władzę nad nim — bo w egipskim myśleniu znajomość prawdziwego imienia dawała moc.

Osobną kartą jest Aten — sama tarcza słoneczna, wyniesiona przez faraona Echnatona do rangi jedynego bóstwa. To pokrewny, ale odrębny wątek, nie „inne imię Ra”.

Egipt — Heliopolis

Główny ośrodek kultu Ra, „miasto słońca”. Faraonów tytułowano „synami Ra”, wywodząc ich prawo do władzy wprost od słońca.

Rejs słoneczny

Dniem łódź po niebie, nocą przeprawa przez Duat i walka z wężem chaosu Apopisem. Obrońcą łodzi bywa Set — bóg chaosu po stronie porządku.

Bóstwa scalone

„Ra” to zbiór bóstw łączonych przez wieki: Amon-Ra (gdy Teby stały się stolicą), Ra-Horachte (Ra + Horus horyzontu). Egipska teologia dodawała bogów, zamiast ich zastępować.

Trzy postacie słońca

Chepri (skarabeusz) o świcie, Ra w pełni dnia, Atum o zmierzchu.

Aten

Sama tarcza słoneczna, wyniesiona przez Echnatona do rangi jedynego bóstwa — wątek pokrewny, ale odrębny, nie „inne imię Ra”.

Uwaga

„Oko Ra” to nie Oko Horusa. Oko Ra jest groźną, żeńską siłą karzącą (utożsamianą m.in. z Sechmet i Hathor), a nie amuletem ochronnym.

Psychologicznie Ra to symbol porządku utrzymywanego wysiłkiem, a nie danego raz na zawsze. Najmocniejszy obraz tej postaci to nie triumfalne słońce w zenicie, lecz nocna przeprawa: każdej nocy trzeba znów pokonać to samo.

Dla wielu osób to trafny opis realnego życia — zdrowia, trzeźwości, spokoju czy relacji, które nie „są”, lecz są codziennie odzyskiwane. Ra bywa noszony właśnie w tym znaczeniu: jako znak konsekwencji, nie zwycięstwa.

Drugim wątkiem jest źródło i centrum — słońce jako punkt, wokół którego wszystko się organizuje. To symbol brania odpowiedzialności za bycie osią dla innych.

Trzecim — cykl doby: świt, pełnia, zmierzch. Egipcjanie widzieli w nim wzór dla ludzkiego życia i śmierci.

Zaznaczamy: to współczesne ramy interpretacyjne, przydatne jako klucz osobisty — nie starożytna egipska teologia.

Duchowo Ra jest źródłem i gwarantem ładu. Egipska religia słoneczna nie obiecywała, że chaos zostanie zniszczony — obiecywała, że będzie co noc odpierany. To duchowość czujności i powtarzalnego wysiłku, nie ostatecznego triumfu.

Drugim wątkiem jest odrodzenie: codzienny wschód słońca był dla Egipcjan wzorem zmartwychwstania. Zmarły miał powtórzyć drogę Ra — przejść przez ciemność i wzejść na nowo.

Trzecim — imię jako moc. Opowieść o Izydzie, która zdobyła tajemne imię Ra, mówi coś istotnego o egipskim myśleniu: nazwanie czegoś prawdziwym imieniem daje nad tym władzę. To jedna z najciekawszych idei tej religii.

Uczciwie: dzisiejsze „słoneczne” praktyki duchowe odwołujące się do Ra są nowożytne. Historyczny Ra był bóstwem państwowej, rozbudowanej religii z konkretnym kultem świątynnym — nie uniwersalną „energią słoneczną”.

Ra to motyw monumentalny — dobrze wygląda tam, gdzie ma miejsce, i słabo w miniaturze.

Pierwsza decyzja: postać czy tarcza. Sokołogłowy Ra z tarczą słoneczną i berłem to ujęcie pełne, „świątynne”. Sama tarcza słoneczna z ureuszem (kobrą) albo tarcza między skrzydłami to forma znacznie prostsza, symetryczna i bardzo dobrze się starzejąca — a nadal jednoznacznie egipska.

Druga, i tu uwaga: jeśli chcesz „Oko Ra”, wiedz, co zamawiasz. W praktyce tatuażu „Oko Ra” bywa rysowane identycznie jak Oko Horusa, choć w egipskiej teologii to różne rzeczy: Oko Horusa to znak uzdrowienia i ochrony, Oko Ra to groźna, żeńska siła karząca. Jeśli zależy Ci na ochronie, sięgasz w istocie po Oko Horusa.

Trzecia, praktyczna: głowa sokoła jest znakiem rozpoznawczym i najtrudniejszym elementem — źle narysowana zamienia boga w „ptaka w koronie”. Dobre referencje i skala są tu kluczowe.

Ra naturalnie łączy się ze skarabeuszem (poranne słońce), ankh i tarczą skrzydlatą.

Plecy i łopatki

Najlepsze pod tarczę skrzydlatą — rozpiętość skrzydeł ma tu miejsce, a symetria wzoru odpowiada symetrii ciała.

Klatka piersiowa

Symetryczna tarcza słoneczna z ureuszem; mocne, centralne umiejscowienie.

Ramię i bark

Dobre pod postać sokołogłowego Ra lub sam dysk z kobrą.

Przedramię

Pionowa figura boga albo prosta tarcza; czytelne w średniej skali.

Kark

Sama tarcza — zwarta, symetryczna, dobrze się starzejąca forma.

Uwaga o skali

Postać z głową sokoła, berłem i tarczą to dużo detalu — w małym rozmiarze rysy ptasiej głowy się zlewają. W miniaturze lepsza jest sama tarcza.

Egipski / liniowy — Ra w stylizacji sztuki egipskiej (profil, tarcza, ureusz, berło); najbardziej autentyczny wizualnie.

Blackwork — tarcza słoneczna lub sylwetka boga w mocnym kontraście; doskonała trwałość.

Geometryczny — sama tarcza z promieniami sprowadzona do konstrukcji; czysty, trwały wariant.

Realizm / black & grey — sokołogłowa postać z fakturą piór; efektowna, wymaga skali.

Grawerunek / engraving — Ra w duchu ryciny archeologicznej; kamienna, monumentalna powaga.

Ornamentalny — tarcza skrzydlata z rozbudowanym pióropuszem; dekoracyjna i szeroka.

• Oko Ra to nie Oko Horusa. Oko Horusa jest znakiem uzdrowienia i ochrony; Oko Ra to groźna, żeńska siła karząca, utożsamiana m.in. z Sechmet i Hathor. W tatuażu bywają rysowane identycznie, choć teologicznie to różne rzeczy.
• Porządek trzeba było wygrywać co noc. Ra nie pokonał chaosu raz na zawsze — walkę z wężem Apopisem toczył każdej nocy od nowa. Słońce wschodziło, bo ktoś wygrał.
• Chaos bronił porządku. Obrońcą łodzi Ra przed Apopisem bywał Set — bóg chaosu. Egipski świat nie dzielił bogów prosto na dobrych i złych.
• „Ra” to zbiór bóstw scalonych — Amon-Ra, Ra-Horachte. Egipska teologia dodawała bogów do siebie, zamiast ich zastępować.
• Słońce miało trzy postacie dobowe — Chepri (skarabeusz) o świcie, Ra w południe, Atum o zmierzchu.
• Izyda zdobyła jego tajemne imię podstępem, a wraz z nim władzę nad nim — bo znajomość prawdziwego imienia dawała w egipskim myśleniu moc.
• Faraonów tytułowano „synami Ra”, wywodząc ich prawo do rządzenia wprost od słońca.
• Aten to nie inne imię Ra — to sama tarcza słoneczna, wyniesiona przez Echnatona do rangi jedynego bóstwa; wątek pokrewny, ale odrębny.