Awen — znaczenie symbolu i tatuażu

Awen oznacza natchnienie — i to w bardzo konkretnym, walijskim sensie: nie „dobry pomysł”, lecz dar poetycki, coś, co przychodzi do człowieka z zewnątrz i przez niego przepływa. Bliżej temu do greckiej muzy niż do kreatywności w rozumieniu poradników.

Sam znak — trzy promienie rozchodzące się ku dołowi z trzech punktów u góry — czytany jest zwykle jako:

• trzy promienie światła padające na człowieka,
• albo trzy filary: miłość, wiedza i prawda,
• albo równowaga trzech sił, w tym pierwiastka męskiego, żeńskiego i ich harmonii.

Te wykładnie pochodzą od twórcy symbolu i od ruchów, które go przejęły. Nie są celtyckie w sensie starożytnym.

I tu trzeba rozdzielić dwie rzeczy, bo są mylone niemal zawsze:

Słowo awen jest prawdziwe i stare. Występuje w średniowiecznej literaturze walijskiej, w tym w utworach związanych z tradycją bardyjską, i oznacza natchnienie poetyckie. To autentyczny element kultury walijskiej.

Znak graficzny jest nowożytny — i to nie tylko nowożytny, ale wprost autorski. Wprowadził go Iolo Morganwg na przełomie XVIII i XIX wieku. Nie ma go w żadnym średniowiecznym rękopisie ani na żadnym zabytku archeologicznym.

Czy to odbiera symbolowi wartość? Nie — i to jest w tym haśle najciekawsze. Awen jest dziś głównym znakiem realnie istniejących wspólnot druidycznych i walijskiego Gorsedd, używanym nieprzerwanie od ponad dwustu lat. To prawdziwa tradycja. Po prostu nie ta, za którą się ją zwykle uważa.

Iolo Morganwg to naprawdę nazwisko warte poznania, bo w historii symboli mało jest równie osobliwych postaci.

Naprawdę nazywał się Edward Williams (1747–1826), był walijskim kamieniarzem, poetą, zbieraczem rękopisów, patriotą i radykałem politycznym. Był też człowiekiem o autentycznej, głębokiej wiedzy o literaturze walijskiej — i jednym z najbardziej płodnych fałszerzy literackich w dziejach Europy.

Williams podrabiał średniowieczne rękopisy walijskie: pisał własne utwory i przedstawiał je jako odnalezione zabytki dawnej poezji, w tym rzekomo nieznane wiersze Dafydda ap Gwilyma, największego poety walijskiego średniowiecza. Wymyślił rozbudowany system „starożytnej nauki druidów” — triady, doktryny, hierarchie — i przedstawił go jako przekazywany w tajemnicy do jego czasów. Rozplątywanie tego, co w walijskiej tradycji jest autentyczne, a co pochodzi od Iolo, zajęło badaczom znaczną część XIX i XX wieku.

W 1792 roku zorganizował w Londynie pierwszy Gorsedd Beirdd Ynys Prydain — zgromadzenie bardów, z obrzędem własnego autorstwa, przedstawionym jako nieprzerwana tradycja starożytna. Symbol Awen pochodzi z tego samego kręgu jego twórczości.

I teraz rzecz, która czyni tę historię naprawdę nietypową: wymyślona tradycja stała się prawdziwa. Gorsedd Iolo został wchłonięty przez Eisteddfod — walijski festiwal literacko-muzyczny, który do dziś jest jednym z najważniejszych wydarzeń kulturalnych Walii i realnym filarem żywotności języka walijskiego. Awen jest jego znakiem. Przyjęły go również współczesne organizacje druidyczne.

Trzeba więc powiedzieć obie rzeczy naraz, bez wybierania wygodniejszej: Iolo Morganwg fałszował źródła historyczne — i realnie przysłużył się przetrwaniu kultury walijskiej. Jego wpływ jest do dziś widoczny w instytucjach, które funkcjonują naprawdę.

Średniowieczna Walia — słowo awen

Autentyczny element kultury walijskiej. Występuje w średniowiecznej literaturze i tradycji bardyjskiej, oznaczając natchnienie poetyckie rozumiane jako dar przychodzący z zewnątrz.

Iolo Morganwg (1747–1826)

Walijski poeta, kamieniarz i patriota, a zarazem jeden z najpłodniejszych fałszerzy literackich w dziejach Europy. Podrabiał średniowieczne rękopisy i wymyślił rozbudowany system „nauki druidów”. Symbol Awen pochodzi od niego.

Gorsedd (1792)

Zgromadzenie bardów zorganizowane przez Iolo w Londynie, z obrzędem własnego autorstwa przedstawionym jako tradycja starożytna. Później wchłonięte przez walijski Eisteddfod.

Eisteddfod — tradycja, która stała się prawdziwa

Jeden z najważniejszych festiwali kulturalnych Walii i realny filar żywotności języka walijskiego. Awen jest jego znakiem. Wymyślony obrzęd funkcjonuje dziś jako autentyczna instytucja.

Współczesny druidyzm

Od XX wieku Awen jest głównym symbolem organizacji druidycznych na całym świecie. Ponad dwieście lat nieprzerwanego użycia czyni z niego prawdziwą tradycję — po prostu nowożytną.

Czego NIE ma

Symbolu Awen nie ma w żadnym średniowiecznym rękopisie ani na żadnym zabytku archeologicznym. O religii druidów starożytnych wiemy zresztą bardzo niewiele, bo — jak podają źródła rzymskie — zakazywali spisywania swojej nauki.

Psychologicznie Awen jest symbolem twórczości rozumianej jako coś otrzymanego, nie wypracowanego. To odróżnia go od większości współczesnych obrazów kreatywności, które kładą nacisk na wysiłek i sprawczość. Tu inspiracja przychodzi — a rolą człowieka jest być otwartym.

Dla wielu osób pracujących twórczo to trafniejszy opis własnego doświadczenia niż jakikolwiek inny: pomysły rzeczywiście przychodzą wtedy, kiedy przychodzą, a praca polega raczej na gotowości niż na przymuszaniu.

Drugim wątkiem jest trójdzielność jako równowaga. Trzy promienie bywają odczytywane jako trzy siły, które muszą być w harmonii — najczęściej wymienia się miłość, wiedzę i prawdę. To prosty, użyteczny schemat porządkujący.

Trzecim, najbardziej osobistym dla tego symbolu, jest napięcie między autentycznością a wymyśleniem. Awen jest znakiem stworzonym przez człowieka, który podrabiał historię — a mimo to stał się prawdziwy przez to, że ludzie zaczęli go używać. Bywa noszony właśnie z tego powodu: jako przypomnienie, że rzeczy stają się prawdziwe przez praktykę, nie przez metrykę.

Zaznaczamy: to współczesne ramy interpretacyjne.

Duchowo Awen jest dziś głównym symbolem współczesnego druidyzmu — nurtu neopogańskiego rozwijającego się od XVIII wieku, a w obecnej postaci głównie od XX. W tym kontekście oznacza natchnienie płynące z boskiego źródła oraz równowagę trzech filarów.

To znaczenie jest realne i żywe. Wspólnoty druidyczne istnieją naprawdę, mają obrzędy, wspólnoty lokalne, publikacje i ciągłość organizacyjną liczoną w dziesięcioleciach. Awen jest ich znakiem rozpoznawczym w tym samym sensie, w jakim krzyż jest znakiem chrześcijan.

Czym natomiast nie jest: symbolem starożytnych druidów. Ci nie zostawili pism — źródła rzymskie podają wprost, że zakazywali spisywania nauki — a znaku Awen nie ma na żadnym zabytku. Wszystko, co dziś nazywa się „nauką druidyczną”, jest rekonstrukcją albo twórczością nowożytną, a znaczna jej część pochodzi wprost od Iolo Morganwga.

Uczciwa konkluzja: jeśli nosisz Awen jako znak współczesnego druidyzmu, natchnienia albo związku z kulturą walijską — jesteś w zgodzie z prawdziwą, ponad dwustuletnią tradycją. Jeśli nosisz go jako „starożytny symbol druidów sprzed dwóch tysięcy lat” — nosisz pomysł walijskiego kamieniarza z końca XVIII wieku.

Co, trzeba przyznać, jest samo w sobie znacznie ciekawszą historią niż ta, którą miał zastąpić.

Awen jest najprostszym technicznie symbolem w całej kategorii celtyckiej i pod tym względem wyjątkowo bezpiecznym wyborem: trzy proste linie, ewentualnie trzy kropki nad nimi i okrąg wokół. Brak splotu, brak drobnego detalu, brak ryzyka zlania się wzoru. Starzeje się bardzo dobrze i działa w małej skali — czego nie można powiedzieć o plecionkach.

Decyzja pierwsza: z kropkami czy bez. Klasyczna postać ma trzy kropki lub punkty nad promieniami, oznaczające źródła światła. Wersja bez nich jest czystsza graficznie, ale mniej rozpoznawalna dla osób znających symbol.

Decyzja druga: z okręgami czy bez. Częsta wersja wpisuje znak w jeden lub trzy koncentryczne okręgi (odsyłające do kręgów istnienia w systemie Iolo). Daje to zamkniętą, medalionową kompozycję.

Decyzja trzecia: kąt rozwarcia promieni. To drobiazg, który decyduje o wyglądzie. Zbyt wąskie promienie wyglądają jak przypadkowe kreski, zbyt szerokie tracą charakter „padającego światła”. Warto zobaczyć projekt na skórze przed sesją.

Decyzja czwarta, znaczeniowa: wiedz, czyj to znak. Awen jest czytelnym, aktualnym symbolem współczesnego druidyzmu — podobnie jak inne znaki religijne bywa odczytywany jako deklaracja przynależności. Jeśli nosisz go po prostu jako symbol natchnienia albo związku z Walią, warto mieć świadomość, że część osób odczyta go jako znak wyznaniowy.

Uwaga ogólna, wspólna dla całej kategorii: symbolika celtycka bywa zawłaszczana przez środowiska skrajne — dotyczy to przede wszystkim uproszczonego krzyża celtyckiego, nie Awen. Sam Awen nie figuruje w katalogach symboli nienawiści.

Przedramię

Najpopularniejsze; prosta forma jest czytelna w każdej skali i dobrze układa się w poprzek lub wzdłuż ręki.

Nadgarstek

Jeden z niewielu symboli celtyckich, które naprawdę działają w tej skali — brak splotu oznacza brak ryzyka zlania się.

Kark

Symetryczna, zwarta forma dobrze siada na karku; dyskretne.

Mostek i klatka piersiowa

Centralne, symetryczne umieszczenie podkreśla charakter znaku jako deklaracji; mocne przy wersji z okręgami.

Bark

Dobre pod wersję rozbudowaną, z okręgami i dodatkowym ornamentem.

Za uchem i palec

Możliwe dzięki prostocie formy, choć palce ścierają się najszybciej — konieczna grubsza kreska.

Kręgosłup

Pionowy układ promieni dobrze wpisuje się w oś ciała; eleganckie i symetryczne rozwiązanie.

Minimalizm — naturalne środowisko tego symbolu: trzy czyste linie bez ozdobników.

Fine line — jeden z niewielu motywów celtyckich, przy których cienka kreska jest w pełni bezpieczna, bo nie ma splotu ani zagęszczeń.

Blackwork — mocniejsza, pełna forma; najtrwalsza i dobrze widoczna z dystansu.

Geometryczny — z okręgami koncentrycznymi i równymi podziałami; podkreśla porządek i strukturę znaku.

Dotwork — promienie budowane z punktów albo punktowe wypełnienie tła; subtelne i dobrze się starzejące.

Grawerunek / engraving — z cieniowaniem sugerującym ryt; nadaje prostej formie charakter zabytkowy.

Ornamentalny — Awen w oprawie z plecionki lub motywów roślinnych; wiąże go wizualnie z resztą symboliki celtyckiej.

• Symbol Awen stworzył człowiek, który podrabiał średniowieczne rękopisy. Iolo Morganwg (Edward Williams, 1747–1826) był jednym z najpłodniejszych fałszerzy literackich w dziejach Europy — i zarazem wybitnym znawcą literatury walijskiej.
• Podrabiał wiersze największego poety Walii. Przedstawiał własne utwory jako nieznane dzieła Dafydda ap Gwilyma; rozplątywanie jego mistyfikacji zajęło badaczom znaczną część XIX i XX wieku.
• Słowo awen jest natomiast prawdziwe i stare — występuje w średniowiecznej literaturze walijskiej i oznacza natchnienie poetyckie rozumiane jako dar przychodzący z zewnątrz.
• Znaku nie ma na żadnym zabytku. Nie występuje w średniowiecznych rękopisach ani w archeologii — pojawia się dopiero u Iolo, na przełomie XVIII i XIX wieku.
• Wymyślona tradycja stała się prawdziwa. Gorsedd zorganizowany przez Iolo w 1792 roku został wchłonięty przez Eisteddfod — jeden z najważniejszych festiwali kulturalnych Walii i realny filar żywotności języka walijskiego.
• Trzeba powiedzieć obie rzeczy naraz: Iolo fałszował źródła historyczne i jednocześnie realnie przysłużył się przetrwaniu kultury walijskiej. Jedno nie unieważnia drugiego.
• Dziś to główny symbol współczesnego druidyzmu na całym świecie, używany nieprzerwanie od ponad dwustu lat — czyli dłużej niż niejedna „autentyczna” tradycja.
• O starożytnych druidach wiemy bardzo mało. Źródła rzymskie podają, że zakazywali spisywania swojej nauki — dlatego niemal wszystko, co dziś nosi nazwę „nauki druidycznej”, jest twórczością nowożytną.
• To najprostszy technicznie symbol w całej kategorii celtyckiej — trzy linie, brak splotu, brak ryzyka rozmycia. Jeden z niewielu, które naprawdę działają w miniaturze.