Tatuaż drzewo życia w kulturze celtycka — znaczenie i wzory

Tatuaż drzewo życia w kulturze celtycka łączy znaczenie samego symbolu z konkretnym ujęciem. Drzewo życia symbolizuje połączenie wszystkich form istnienia, rodzinę, mądrość i cykl życia.

Poniżej to, co dla motywu drzewo życia wynika z tego kręgu kulturowego — charakterystyczne formy, ich pochodzenie i granica między zabytkiem a późniejszą stylizacją.

Drzewo życia uosabia połączenie i jedność istnienia. Korzenie sięgają ziemi, korona nieba — obraz osi łączącej światy, pokolenia i przeciwieństwa. To jeden z najbardziej intuicyjnych symboli, jakie zna ludzkość: drzewo jest jedyną rzeczą w krajobrazie, która widocznie należy jednocześnie do dwóch porządków.

Jest tu jednak problem, o którym trzeba powiedzieć wprost: „drzewo życia” to nie jeden symbol. To nazwa nadana kilku rzeczom, które nie mają ze sobą wspólnego pochodzenia:

• kabalistyczne Drzewo Życia — nie jest obrazem drzewa, tylko diagramem dziesięciu sefirot połączonych ścieżkami; to schemat, nie roślina;
• Yggdrasil — nordyckie drzewo świata, konkretna postać z konkretnej mitologii (ma u nas osobne hasło);
• biblijne drzewo życia z Edenu — i uwaga, to inne drzewo niż drzewo poznania dobra i zła; Księga Rodzaju wymienia dwa, a potocznie myli się je nagminnie;
• wzór „celtycki” — ten najczęściej tatuowany, okrągły, z korzeniami zaplecionymi w koronę: w tej postaci jest projektem nowoczesnym, nie zabytkiem sztuki celtyckiej.

Najpopularniejsze dziś odczytanie — drzewo genealogiczne, korzenie jako przodkowie, rodzina — jest odczytaniem współczesnym i zachodnim, praktycznie bez zaplecza w wymienionych wyżej tradycjach. To nie czyni go gorszym; czyni go nowym.

Mezopotamia i Asyria

Najstarsze udokumentowane przedstawienia świętego drzewa na reliefach pałacowych. Znaczenie znane tylko częściowo — motyw przetrwał, jego wykładnia nie.

Skandynawia

Yggdrasil — drzewo świata łączące dziewięć światów; oś kosmosu w mitologii nordyckiej.

Judaizm (kabała)

Etz Chaim — diagram dziesięciu sefirot i ścieżek między nimi. Nie jest obrazem drzewa, lecz mapą struktury rzeczywistości duchowej.

Tradycja biblijna

Drzewo życia w Edenie — odrębne od drzewa poznania dobra i zła. Dwa drzewa, jeden ogród; potocznie mylone.

Krąg celtycki

Święte drzewa miały realne znaczenie we wspólnotach, ale okrągły wzór „celtyckiego drzewa życia” znany z biżuterii i tatuaży jest projektem nowoczesnym, nie zabytkiem.

Chiny

Motyw drzewa z owocami nieśmiertelności (brzoskwinia) pełni pokrewną rolę — łącznika między porządkiem ludzkim a boskim.

Nauka (XIX w.)

„Drzewo życia” jako schemat pokrewieństwa gatunków — nazwa ta sama, znaczenie całkowicie odrębne od symboliki religijnej.

Wniosek

To przypadek odwrotny do motyla. Motyl znaczy wszędzie to samo, bo wszędzie wygląda tak samo. Drzewo życia znaczy wszędzie co innego — a wspólna nazwa jest w dużej mierze dziełem nowożytnych tłumaczy i sprzedawców.

Sięgając po ujęcie w kulturze celtycka dla motywu drzewo życia, kluczowe jest rozróżnienie formy udokumentowanej od późniejszej stylizacji. Wiele „tradycyjnych” wzorów krążących w sieci to rekonstrukcje lub swobodne interpretacje, nie zabytki — a różnica bywa widoczna dla osób znających tę tradycję.

Zanim wybierzesz wzór. Sprawdź, z jakiego okresu i jakiego rodzaju przedmiotu (rzeźba, ceramika, tkanina, rękopis) pochodzi pierwowzór. Wzór oparty na realnym zabytku niesie inny ciężar niż grafika ze stocka.

Kontekst. Warto też wiedzieć, czy dana forma nie jest w tej kulturze zastrzeżona dla konkretnej roli, rodu lub obrzędu — w części tradycji tak właśnie jest, a świadomość tego jest wyrazem szacunku, nie przeszkodą.